نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان انگلیسی، دانشگاه افسری امام علی (ع)

2 گرو زبانهای خارجی دانشگاه صنعتی امیرکبیر

10.22054/ilt.2026.90821.960

چکیده

این مطالعه به بررسی تأثیر یک دستیار هوش‌مصنوعی (مونیکا) بر توسعه مهارت نوشتاری زبان‌آموزان پرداخته است. ۱۲۰ زبان‌آموز مرد (با دامنه سنی ۲۶ تا ۳۶ سال و سطح زبانی (A2 در یک برنامه ضمن‌خدمت چهارماهه شرکت کردند. شرکت‌کنندگان در گروه آزمایش در فعالیت‌های نوشتاری مشارکتی با واسطه هوش مصنوعی و گروه کنترل در فعالیت‌های مشارکتی حضوری شرکت کردند. پژوهش با استفاده از روش ترکیبی تبیینی متوالی انجام شد و داده‌ها از طریق پیش‌آزمون و پس‌آزمون، پرسشنامه و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. تحلیل‌های کمّی نشان داد که گروه با دستیار هوش‌مصنوعی در مؤلفه‌های سازمان‌دهی متن، کاربرد زبان و نگارش فنی عملکرد بهتری داشت، اما در حوزه محتوا و دایره واژگان تفاوت معناداری مشاهده نشد. نکته مهم اینکه نگرش زبان‌آموزان تغییر چشمگیری یافت: در حالیکه تنها ۲۳ درصد از آن‌ها پیش از شروع دوره انتظارات مثبتی از این فناوری داشتند، ۹۰ درصد پس از مداخله تجربه‌ای مثبت گزارش کردند که نشان‌دهنده نقش عوامل عاطفی در پذیرش فناوری است. داده‌های کیفی نیز مزایای شناختی، فراشناختی و انگیزشی تعامل با هوش‌مصنوعی را تأیید کردند، اما در عین حال چالش‌هایی همچون وابستگی بیش ازحد به هوش‌مصنوعی، پذیرش بدون نقد بازخوردها، دشواری در ادغام واژگان جدید و فشار شناختی ناشی از مواجهه با اصلاحات متعدد را آشکار ساختند. دغدغه‌های فرهنگی-اجتماعی مانند مسائل مربوط به صداقت علمی، حفظ وجهه و قضاوت همسالان نیز بر میزان مشارکت زبان‌آموزان تأثیرگذار بود. از منظر نظری، این مطالعه با نشان دادن چگونگی شکل‌گیری و میانجی‌گری توسعه مهارت نوشتاری از طریق تعامل زبان‌آموز با هوش مصنوعی، به ادبیات نظریه فرهنگی-اجتماعی کمک می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات