نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی رشته آموزش زبان‌ انگلیسی ، گروه زبان انگلیسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار آموزش زبان انگلیسی، گروه زبان انگلیسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران(نویسنده مسئول)

3 دانشیار آموزش زبان انگلیسی ، گروه زبان انگلیسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا، فارس ایران.

10.22054/ilt.2026.82514.887

چکیده

تدریس تأملی یکی از مهم‌ترین متغیرهای مرتبط با معلمان در حوزه آموزش زبان انگلیسی به عنوان زبان خارجی است. با این حال، مطالعات مداخله‌ای که تأثیر دوره‌های آموزش معلم را بر تدریس تأملیِ خودگزارش‌شده بررسی کرده باشند، تقریباً وجود ندارند. بر این اساس، پژوهش حاضر به بررسی تأثیر دو دوره آموزش معلم پرداخت: یکی شامل چهار مرحله فلسفه، اصول، نظریه و عمل، و دیگری مبتنی بر بازاندیشی انتقادی، بر تدریس تأملی معلمان زبان انگلیسی .

شرکت‌کنندگان این پژوهش شامل ۹۸ معلم زبان انگلیسی بودند که بر اساس روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و به دو گروه آزمایشی و یک گروه کنترل تقسیم گردیدند. هر سه گروه در مرحله پیش‌آزمون، پرسشنامه تدریس تأملی (RTQ) را تکمیل کردند. گروه اول مداخله‌ای مبتنی بر چهار مرحله تأمل دریافت کرد و گروه دوم در معرض بازاندیشی انتقادی قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ‌گونه آموزش ویژه‌ای در زمینه تدریس تأملی دریافت نکرد. با این حال، گروه کنترل در هشت جلسه گردهمایی معلمان شرکت داشت که در آن‌ها اصول کلی آموزش مهارت‌ها و مؤلفه‌های زبان مرور شد.

پس از اجرای دوره، هر سه گروه مجدداً پرسشنامه را به عنوان پس‌آزمون تکمیل کردند. نتایج تحلیل کوواریانس یک‌طرفه نشان داد که هر دو نوع مداخله تأثیر معناداری بر تدریس تأملی معلمان داشته‌اند؛ با این تفاوت که بازاندیشی انتقادی به طور معناداری اثربخش‌تر بوده است.

بر اساس یافته‌ها، برنامه‌های آموزش معلم که با هدف ارتقای شیوه‌های تأملی طراحی می‌شوند، باید بر بازاندیشی انتقادی تأکید کرده و آن را به‌صورت نظام‌مند در چارچوب اصلی خود ادغام کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات