نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• موسی نوشی ¹
• پریسا زیبایی ²
• مهران حسین خانی ²

¹ گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی

² دانشگاه شهید بهشتی تهران ایران

چکیده

تلفظ همواره یکی از چالش‌های پایدار برای زبان‌آموزان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی (EFL) بوده است؛ به‌ویژه در بافت‌هایی که ویژگی‌های آواییِ بخش‌واحدی (segmental) و فرا‌بخش‌واحدی (suprasegmental) زبان مقصد با زبان اول زبان‌آموزان تفاوت‌های اساسی دارد. در سال‌های اخیر، ترنس‌لنگوئجینگ به‌عنوان رویکردی سودمند در آموزش زبان به‌طور گسترده مورد توجه قرار گرفته است. این رویکرد به استفاده‌ی راهبردی زبان‌آموزان از کل ذخیره‌ی زبانی خود، شامل زبان اول و زبان(های) اضافی، به‌منظور حمایت از معناپردازی و یادگیری اشاره دارد. با این حال، به‌کارگیری ترنس‌لنگوئجینگ در آموزش تلفظ تاکنون با کمبود پژوهش‌های تجربی مواجه بوده است. پژوهش حاضر که از نوع نیمه‌آزمایشی با روش آمیخته (کمّی–کیفی) است، اثربخشی آموزش مبتنی بر ترنس‌لنگوئجینگ را در توسعه‌ی ویژگی‌های تلفظی بخش‌واحدی و فرا‌بخش‌واحدی زبان‌آموزان ایرانی EFL بررسی کرده و همچنین به واکاوی ادراکات و دیدگاه‌های شرکت‌کنندگان نسبت به این رویکرد پرداخته است. بدین منظور، بیست زبان‌آموز ایرانی در سطح بالاتر از متوسط به‌صورت غیرتصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. طی ۲۷ جلسه‌ی آموزشی، گروه آزمایش آموزش تلفظ مبتنی بر ترنس‌لنگوئجینگ دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل از رویکرد ارتباطی با تأکید بر استفاده‌ی انحصاری از زبان انگلیسی پیروی نمود. داده‌ها از طریق تکالیف تلفظی پیش‌آزمون و پس‌آزمون، تحلیل آکوستیکی با استفاده از نرم‌افزار Praat و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شدند و با بهره‌گیری از آزمون‌های آماری ناپارامتریک و تحلیل مضمون مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفتند. یافته‌های کمّی نشان داد که بهبودهای معناداری در چندین ویژگی فرا‌بخش‌واحدی، از جمله پیوند آوایی (linking)، تکیه (stress) و کاهش آوایی (reduction) حاصل شده است، در حالی که پیشرفت در ویژگی‌های بخش‌واحدی محدود بود. نتایج تحلیل آکوستیکی نیز تغییرات معناداری را در فرکانس آغازین F2 برای دوتایی‌های واکه‌ای /oʊ/ و /eɪ/ نشان داد. یافته‌های کیفی حاکی از آن بود که زبان‌آموزان ترنس‌لنگوئجینگ را عاملی مؤثر در افزایش درک مطلب و کاهش اضطراب دانسته و معتقد بودند این رویکرد به ایجاد محیط یادگیری حمایتی‌تر کمک می‌کند. آنان همچنین گزارش کردند که میزان اثربخشی ترنس‌لنگوئجینگ در میان ویژگی‌های مختلف تلفظی متفاوت است. به‌طور کلی، نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که ترنس‌لنگوئجینگ به‌ویژه برای توسعه‌ی تلفظ فرا‌بخش‌واحدی مؤثر است و از ارزش آموزشی قابل‌توجهی در ایجاد آموزش تلفظی فراگیر و زبان‌آموزمحور در بافت EFL برخوردار است.

کلیدواژه‌ها

• زبان‌آموزان زبان انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی
• تلفظ
• ویژگی‌های قطعه‌ای
• ویژگی‌های فراقطعه‌ای
• ترنسلنگویجینگ

موضوعات

• فونتیک و زبانشناسی